ДЕНСАУЛЫҚ

Тамыр соғысына сай шекері. Бір тамшы да жетеді

Google+ Pinterest LinkedIn Tumblr

Кезінде үнді дәрігерлері науқастарды емдеу үшін “тамыр соғысына қарай шәрбат” беру тәсілін қолданған болатын. Реті бұзылған жүйенің сыр берген жерін анықтау үшін қолданылатын бұл тәсілде дәрігер науқастың тамырын ұстап диагноз қояды және соған сай науқасқа шәрбат беріп емдейді.

Тамырға шәрбат беріп емдеу тұрғысында мамандар тамыр соғысының кесел түрлерін анықтауға мүмкіндік берер қасиеттері бар екенін айтады. Бұрын жүрек аурулары мен кей жұқпалы дерттерді тамыр ұстап білетін болған. Ал қазір тамыр ұстап ем белгілеу басты тәсілдердің бірі саналғанмен, диагноз қоюдың нақтырақ амалдары бар болған соң, бұл тәсіл көп қолданылмайтын көрінеді.

Тамырға сай шәрбат беру тәсілінде қандағы қант азайғанда тамыр соғысы жылдамдайды, ал тамыр соғысы жылдамдағанда науқасқа шекер шәрбатын ішкізеді. Бір стакан шекер берген соң, тамыр соғысы реттелмесе, тағы аздап беріледі, науқас қалыпты жағдайға түскенде шекерлі шәрбат беруді тоқтататын болған. Қант емдік зат ретінде адам өмірінен солай орын алған. 

Сосын не болған дейсіз ғой? Не болғанын бір бір мысал келтіріп әңгімемізді жалғайық.

Қантқа тым әсершіл болатындар негізінен бір кеселге шалдыққан жандар екенін айтып өткен жөн болар. Доктор Дэвид Серван дa обыр дертіне шалдығып, ауруын “Антирак” кітабында ғылыми стильмен тартымды етіп жеткізген кісілердің бірі. Жасы 30-ға келгенше заманауи медицина ғылымының ішінде болып жатқандарды шын көңілмен қуана құптағанын айтқан ол обыр ауруына ұшырап, жанына кесел батқан кезде емдеу тәсілдерін тексере бастайды. Ақырында елеп-екшелуге тиіс өз дәлелін алға тартады. “Обыр шығыс әлемінде бізден 60 %-дық дәрежеде аз кездеседі. Батысқа қоныс аударған жапондар бір-екі ұрпақ ауысқан соң обырға шалдығуда біздікіне қуып жетеді. Біздің өмір сүру үлгіміз бір жағынан осы ауруға қарсы күресімізді әлсіретеді”. 

Обырға «шақырту» жолдайтын батыс әлемінің өмір сүру үлгісінің қыр-сырын түрлі дереккөздерден алып бағамдауға мүмкіндік бар. Біз айтып отырған обырдың белең алуына тікелей түрткі болатын үш нәрсе бар – “ағартылған ұн”, “өсімдік майлары” және ”тазартылған қант”. Mәселені толық түсіну үшін ең әуелі тазартылған қанттың батыстың өмір сүру үлгісінен  бізге қалай жеткеніне назар аударалық. 

«Бал, бал» дегенмен аузыңа дәмі келмес

Тазартылған қанттың тартымдылығы оның дәмінің ерекше күштілігінде жатыр. Бірақ мынаны ұмытпау керек, не нәрсені де тәтті яки дәмсіз дегенде оның құрамындағы қантты емес, глюкозаны сөз етеміз.

Жеуге жарамды кез келген өсімдік пен азықтың тәтті дәмі сезілсе де, сезілмесе де онда түрлі мөлшерде талшық, май, протеин, крахмал және қант болады. Мәселен, сәбіз жеген адамда оның құрамындағы талшық, қант және крахмал қорытылып, әуелі қанға араласады, ол жерде энергияға айналып глюкоза пайда болады. Алайда әртүрлі азықтан алынып табиғи түрде пайда болатын глюкоза мен глюкоза шырынын шатастырмау қажет.

Глюкоза шырыны фруктозамен қосылып сәлден соң тағы алдымыздан шығады. Дегенмен ең табиғи әрі денсаулыққа пайдалысын негізге алсақ, құрамында ең көп энергия –  “жасушаларға керекті глюкоза” сақтайтын және ол энергияны жөпелдемеде керек жерлерге жеткізетін сөз жоқ ол – бал. Бір қасық қантта 16 ккал энергия болса, дәл сонша балда 21 ккал энергия бар. Пайғамбарымыздың (с.а.у.) “Сендерге екі шипалы нәрсеге кеңес беремін. Бірі – бал, екіншісі – Құран” деуінің хикметі құрамындағы сол энергияға байланысты болса керек.

Aсыл азбайды, бал бұзылмайды

Тек асүйде ғана емес, дәрігерлердің бөлмесінде де қант әлі жоқ кезде тәттінің басы да, энергия көзі де бал еді. Бұрынғы емшілер дәрі-дәрмек рецепттерінде үнемі бал пайдаланатын болған. Балмен қантты салыстырғанда қанттың асқазанды төмен тартып, ал балдың асқазанды тазартып жуатынын алға тартатын.

Бал мен қанттың құрамын бұдан да жақсы білу үшін екеуі салыстырылған азық-түлік химиясына назар аударып көрелік. Балда 38 % фруктоза, 34 % глюкоза болады. Бұлар қантта да осы шамалас. Балда фруктозаның көбірек болуы глюкоза мен фруктозаның қосылып сахарозаға айналуы арқылы бір шама фруктозаны жалқы қалдырады. Жалғыз қалған 42 %-дық осы фруктоза балдың бөлме температурасында сұйылуына себеп болады. Қатты кондитер өнімдерін шығаруда бұл қасиеті проблема туындатады. Екінші проблема осы артық фруктозаның ылғал тартуы. Яғни балмен жасалған кондитер өнімі тез жұмсаратындықтан, көпке шыдамайды. Ал үшінші ерекшелігі бал қосылған тәттілерде балдың түсінің және дәмінің басым болып құрамындағы жемістің түсін, дәмін білдірмей жіберетіні.

Ашудастан қантқа айналдың

Тазартылған шекердің о басында қант қамысына адам баласының қызығушылық таныта бастаған кезеңі жатыр. Ол кезеңде бал беретін өсімдік ретінде танылған қант қамысынан алынатын қант Гвинея мен Үндістаннан сыртқа шықпайтын. Ол уақытта жұрт шалғайдағы бұл жұмбақ тұнған өнімге қатысты “Йемен және Үндістан аймағында тұз тәрізді, қатырған бал іспеттес және суда ерітіп ішуге болатын бал” дейтін. 

Тарихтың түрлі кезеңінде қант қамысынан шекер өндіру ғылыми құпия ретінде ұсталды. Испаниядан мұсылмандарды түрлі зәбір-жапамен жоқ қылуды қолға алған жылдарда қант өндірісінің құпия сыры барын испандықтар түсінеді. Сөйтіп, дереу Тунис, Бенгази жағына барып сол жерлерде мұсылмандар арасынан мол қаражатқа өндіріс ұсталарын іздейді.

Алғашында үнділер мен қытайлар “саз балы” деп атаған қазіргі қанттың «атасы» қант қамысының суынан жасалатын. Қант қамысынан алынатын суға саз қосып қайнатып, сосын кептіріп, осы кепкен қатты кесегін базарға шығаратын.

 

Жалғасын «Адам және өмір» журналының 21-ші санынан оқыңыздар…

Пікірлер жабық.

  • Тіркелу
Lost your password? Please enter your username or email address. You will receive a link to create a new password via email.
Сіздің жеке мәліметтеріңізді құпия ұстаймыз
0