ӨЗЕКТІ

Ниет пен қалау арасындағы “ЖАСЫРЫН ЖАЛҚАУЛЫҚ”

Google+ Pinterest LinkedIn Tumblr

Бүгін қандай жұмыстарды бітіруіңіз керектігіне қатысты тізіміңіз бар ма? Егер күндік, апталық немесе айлық жұмыстарыңызды білмесеңіз, сіз жоспарсыз адамсыз және өмірдің ағынымен жүзіп бара жатырсыз деген сөз. Жазған тізіміңіз бар, бірақ оның басым бөлігі өткен күннің жұмыстарымен толып тұрса, бұл сіздің жалқаулық шұңқырына түсіп кеткендігіңіздің белгісі болуы мүмкін. Өз жұмысыңызға қарағанда, басқа істермен көбірек айналысып, жұмысыңыздың нәтижесіне жете алмай жүрсеңіз, онда сіз «жасырын жалқау» адамдардың қатарындасыз.

Бұрын-соңды естімеген «жасырын жалқаулық» деген сөз тіркесі мен жалқаулықтың айырмашылығын бір мысалмен түсіндірейік.

Жақын арада бір ағаш отырғызу ниетіңіз бар деп ойлайық. Осы ниетіңізді жүзеге асыру үшін, қимылға көшуіңіз қажет. Алдымен ағаш отырғызатын жерді таңдап, сосын қандай ағаш отырғызатыныңызды шешіп, жұмысты бастауыңыз керек. Егер денеңіздің салмағы мақсатыңыздың салмағынан ауыр басып, бастай алмасаңыз, онда сіз «жалқаусыз» деген сөз.

Ал егер істі бастасаңыз, бірақ нәтижеге қол жеткізе алмасаңыз, онда сіз жалқау емес шығарсыз, бірақ еңбекқор адамның да қатарында емессіз. Әрекет ете бастау сізді жалқаулықтан құтқарғанымен, нәтижеге бара алмау да сізді еңбекқор ете алмайды. Сіздің жағдайыңыз, оқитын кітабын таңдап, оны барып сатып алып, оқи бастаған кісінің жағдайына ұқсайды. Бұл кісі кітапты алды және оқи бастады. Осы екі амал, оны жалқау деген аттан құтқарды. Бірақ, кітап айлап сөмкеде немесе үстел үстінде жатса, сөйтіп толық оқылмаса, ондай адамды табысты адам деп айта алмаймыз. Өйткені табысқа жетудің өлшемі саналатын «нәтиже» алынбады. Міне, осы топтағы адамдар «жасырын жалқаулардың» қатарына кіреді.

Біз осы мақаламызда өзін еңбекқор санайтын, бірақ жақсылап зер салғанда, өзінде жасырын жалқаулықтың белгілері бар адам жайлы сөз қозғаймыз. Басталған оншақты жұмысы болғанына қарамастан, ешбірінен толық нәтиже ала алмаған және топтың басқа мүшелері жұмыспен жүгіріп жүрген кезде, бір жерге «байланып» қалған жасырын жалқаулар жайлы айтпай тұрып, алдымен жалқаулықтың не екендігіне тоқтала кетейік.

Жалқаулық – әрекет етпеу

Қалаумен жасалған әрбір әрекет — білім, ерік-жігер және күшпен жүзеге асады. Кісіні қимыл-әрекетке көшіретін осы үш негізгі элементтің біріншісі — білім. Бір істі қалау үшін адамның алдымен сол іс жайлы білімі болуы керек. Адам не үшін ағаш отырғызу қажеттігін білмесе, оны отырғызуды қаламайтындығы белгілі. Ағаш отырғызудың пайдалы іс екенін аңғарған адамда, бірінші шарт, «білім» элементі бар деген сөз.

Екінші негізгі элемент — ерік-жігер. Адам пайдасын білетін ағаш отырғызу ісіне көңіл аударса, сол істі іштей қалап тұрса, екінші шарт саналатын ерік-жігер элементінің де бар болғаны. Ерік-жігер – мақсатына жету үшін қажет санайтын іске бар көңілін бұру.

Үшінші негізгі элемент – күш. «Күш» алғашқы екі элементке қарағанда маңыздырақ. Адамды әрекет еттіретін құдырет мағынасындағы күш – жалқаулық тақырыбының ең жанды жері. Өйткені ағаш отырғызу үшін, тек қана оның пайдалы екендігін білу жетпейді. Ағаш отырғызуды қалау да мәселені толық шеше алмайды. Ағаш отырғызуды қатты қалап, осы іске қызығушылығы артып тұрғанымен, мүмкіндіктерін қолдана алмай жүрген қанша адамдар бар. Сол үшін Алла Тағала күш-қуатты, мүмкіндіктерді және әрекет ететін ағзаларды жаратты. Бұл ағзалар күшпен әрекет ете бастағанда жұмыс басталды деген сөз. Міне сондықтан, еңбектенудің антонимі саналатын жалқаулық, күштің араға кіруімен кісінің бойынан жойылады.

Ал тақырыбымыздағы жасырын жалқаулықта кісі күшін қолданса да нәтижеге жете алмайды. Білім және қалауымен бір іске ден қойған кісі, басқа кедергі болмаса ерік-жігерін пайдаланып, сол іске кіріседі. Ерік-жігер арқылы ағзалар әрекетке көшеді. Әрекет басталған кезде адам жалқаулық сипатынан құтылады. Алайда қимылға көшкенімен, жұмыс істеп жатқан сияқты көрініп, нәтижеге жете алмаса, міне, жасырын жалқаулық сипатындағы адам дегеніміз осы.  

Жұмысбасты сияқты көріну – жасырын жалқаулық

Адамды қимыл-әрекетке көшіретін ерік-жігер, қалау және көңіл аудару, жасырын жалқауларда да бар. Мұндай адамдар көбінесе күшін қолданып іске кіріседі.Алайда жасырын жалқаулар, жұмысқа көңіл бөліп, ерік-жігерін қолданғанымен, нәтижеге қол жеткізе алмайды. 

Өз күшін қолданбайтын жалқаулар бос отырғандықтан, жұмыс істеп жатқандардан оңай ажыратылады. Ал жасырын жалқау күшін қолданып, әрекет еткені көрініп тұрғандықтан, бір қарағанда еңбекқор адамдардан айырмашылығы болмайды. Мұндай адамдарда білім мен ерік-жігер болғанымен, сол істі бітіруге қатысты сенімдері аз немесе талап етілгендей ниеттері жоқ. Кітап оқу жайлы айтқанымен, оны бастап, бірақ бітіре алмайды. Отырғызамын деп көшетті қолына алғанымен,  оны да аяқтай алмайды т.с.с.

Жалғасын «Адам және өмір» журналының

Пікірлер жабық.

  • Тіркелу
Lost your password? Please enter your username or email address. You will receive a link to create a new password via email.
Сіздің жеке мәліметтеріңізді құпия ұстаймыз
0